NIEUW: De prijs van succes (2015)

Dit voorjaar startte corporatie Havensteder met een ingrijpende renovatie van twee straten in tuindorp Vreewijk, als pilot. Inmiddels worden de eerste woningen opgeleverd aan terugkerende en nieuwe huurders. Bij vriend en vijand is enthousiasme voor de uitstraling van de woningen; sommigen spreken zelfs van monumentaal eerherstel van het tuindorp. Echter, de financiële armslag van Havensteder staat een dergelijke kwaliteitsrenovatie voor de rest van de wijk niet langer toe. Wat nu?

Waarschuwingen, realisme en gelatenheid vanuit het grootste tuindorp van Nederland. "Waarom zouden wij alleen moeten opdraaien voor de meerkosten van renovatie van een monumentendorp?"

 

Geen concessies (2015)

Het is nu dan toch echt een feit: de herstructurering van het Rotterdamse Vreewijk is begonnen. Corporatie Havensteder is deze maand gestart met de ingrijpende renovatiewerkzaamheden in de twee eerste straten, Reigerpad en Weimansweg. Met Havensteder en enkele actieve bewoners blikken we terug op het proces waarin zij samen tot een renovatieplan kwamen. Een plan dat uiteindelijk ook kon rekenen op steun van meer dan 70% van de overige straatbewoners.

Hoe is de samenwerking tussen corporatie en bewoners in de zogeheten planteams bevallen? Waarom heeft het proces zo lang geduurd? Is "samenwerken" hetzelfde als "je zin krijgen"? Hoe ga je als corporatie om met mondige en kritische bewoners? Hoe transparant kun je zijn?
Veel inhoud, openheid en couleur locale vanuit Neerlands grootste tuindorp.

 

 

Status Aparte (2014)

Nadat het Rotterdamse tuindorp Vreewijk in 2012 werd aangewezen als beschermd stadsgezicht, zijn in de wijk onlangs ook nog bijna 300 woningen tot rijksmonument verklaard. Het moge duidelijk zijn: niemand kan meer om het nationale belang van Vreewijk heen! Wat waren de overwegingen van partijen om tot dit unieke besluit te komen? En wat zijn de consequenties voor sloop en renovatie in het tuindorp? Worden de woningen nu in de oorspronkelijke staat teruggebracht en eerdere woningverbeteringen teniet gedaan?

Met Mildred Pijnenborg (corporatie Havensteder), Marinke Steenhuis (Welstand Rotterdam), Jon van Rooijen (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed), Ali Rabarison (Ministerie van Binnenlandse Zaken), Thieu Knibbeler (Monumenten Rotterdam), Duco de Bruijn (voormalig projectleider Vreewijk) en Johan Henderson (Bewonersorganisatie Vreewijk) gaan we op zoek naar antwoorden. En natuurlijk komen ook de bewoners van Vreewijk zelf aan het woord.

 

 

Met de hakken over de sloot (2014)

Corporatie Havensteder is eind 2013 gestart met een zogeheten onderhoud-in-één aanpak van enkele honderden woningen in de Rotterdamse wijk Vreewijk. Maatwerk per woning is daarbij het devies. Dura Vermeer tekent voor de uitvoering.  

Nu het eerste pilotproject is afgerond, maken we met enkele huurders de balans op. Hoe tevreden zijn zij over voorbereiding, uitvoering en resultaat? Wat moeten corporatie en aannemer een volgende keer echt beter doen? En hoe kijken Havensteder en Dura Vermeer zelf op de pilot terug? 

Veel openheid in een film waarin bijna alles lijkt te draaien om communicatie.

 

 

Werk aan de winkel (2014)

In de afgelopen decennia daalde het aantal buurtwinkels in Nederland aanzienlijk, zeker in de levensmiddelenbranche. Ook in het Rotterdamse Vreewijk krijgt corporatie Havensteder zijn winkel- en bedrijfsruimtes slechts met moeite verhuurd. Is er toekomst voor deze functies aan de Groenezoom? Wat mist er? Gaat de voorgenomen thematisering “groen, duurzaam en lokaal” soelaas bieden? En welke kansen biedt de instroom van meer koopkrachtige bewoners in het tuindorp?

Met Carolien Bouw (Universiteit van Amsterdam), Arno Ruigrok (Multi Vastgoed), Christian Zwart (Havensteder), Cora Spanjersberg (bloemist), Hans van der Heide (slager) en Arie Westdijk (supermarkt) gaan we op zoek naar antwoorden.

 

 

Gezocht: nieuwe bewoners (2013)

In het Rotterdamse tuindorp Vreewijk worden de komende jaren vele woningen gerenoveerd of gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Voor wie doet Havensteder dat? Op welke bewoners richt de corporatie zich? Wat vinden zittende bewoners en de huurdersvereniging daarvan?

Een gesprek over nieuwe wijkbewoners, de grenzen van het huidige woningtoewijzingssysteem en de betekenis van scheefwonen voor de wijk. Met Hedy van den Berk (corporatie Havensteder), Arnold Reijndorp (Universiteit van Amsterdam), Marco Pastors (Nationaal Programma Rotterdam Zuid), Sjors van Wel (Huurdersvereniging Vreewijk) en enkele bewoners van het tuindorp.

 

 

Zomaar een zondag (2013)

Tuindorp Vreewijk. Oase op Rotterdam-Zuid, rustig en groen. Zo was het toen en zo is het nu. Al bijna 100 jaar lang. 

Als aftrap van de zomer dit keer een ander soort film. Geen interviews, geen standpunten, geen discussie, maar een filmische impressie van Vreewijk en zijn bewoners. 

 

 

Voor niets gaat de zon op (2013)

Havensteder gaat aan de slag met renovatie en sloop in Vreewijk. Als het gaat om duurzaamheid en energie, wat zijn dan de ambities en dilemma’s van de corporatie? Hoe verhoudt duurzaamheid zich tot economische crises en kabinetsplannen? Welke kansen zien de gemeente en het energiebedrijf? Welke ervaringen hebben andere corporaties? Zitten huurders te wachten op zonnepanelen op hun dak?

Aan het woord Herman Wijffels (Universiteit Utrecht), Henk Rotgans (corporatie Havensteder), Alexandra van Huffelen (gemeente Rotterdam), Willy Heussen (Eneco), Wim van den Bergh (corporatie Stadlander) en natuurlijk de bewoners van Vreewijk.

 

 

Ervaringen uit Utrecht en Hilversum (2013)

Vreewijk staat aan de vooravond van een omvangrijke vernieuwingsaanpak. Het Rotterdamse tuindorp is daarin niet uniek: ook in andere tuindorpen hebben corporaties in de afgelopen jaren op grote schaal woningen gerenoveerd en gesloopt, of zijn dat van plan te gaan doen.

In deze film enkele ervaringen uit het midden van het land: Pieter Akkermans van Mitros vertelt over de Lessepsbuurt in Utrecht en Veronique Jansen van Dudok Wonen over de wijk Liebergen in Hilversum.  Een gesprek over huurverhogingen, katholieke architecten, huisbezoeken van de wethouder en uit de hand lopende renovaties.

 

 

Goedschiks en kwaadschiks (2012)

Zo'n 400 tuinen in het Rotterdamse tuindorp Vreewijk worden door bewoners verwaarloosd. Een doorn in het oog van corporatie Havensteder, die zowel nieuwkomers als zittende huurders nadrukkelijker tot groen gedrag wil aansporen.    

In deze film volgen we opbouwwerkster Liesbeth van Wifferen die namens de corporatie op huisbezoek gaat bij een bewoner: "Ik begrijp wel waarom uw tuin door de Tuinkeuringscommissie als onverzorgd is aangemerkt". Ook praten we met Anne Ageeth Slegtenhorst, manager wijkteam Vreewijk bij Havensteder: "Het is ons nu echt menens met de aanpak van verwaarloosde tuinen in het tuindorp".

 

 

Zicht op groen (2012)

In dit eerste deel van een tweeluik over het groen in tuindorp Vreewijk praten we met Marit van der Riet- bestuurder van deelgemeente Feijenoord- over de staat van het onderhoud in de wijk, de groene ambities van de deelgemeente, de potenties van stadslandbouw en de lastigheid van het afstemmen met andere organisaties.  

We nemen een kijkje achter de schermen van de werkgroep Buitenruimte, waarin de corporatie, deelgemeente en bewoners samen een bomenvisie voor Vreewijk opstellen. En we laten ons door een bewoonster van de Groenezoom meenemen langs de achterpaden van het tuindorp.  

 

 

Proeven aan het Reigerpad (2012)

De steun voor sloop onder de bewoners van tuindorp Vreewijk wisselt sterk van straat tot straat. Uit eerder onderzoek van Havensteder bleek de sloopbereidheid in het Reigerpad relatief hoog: een belangrijke reden voor de corporatie om juist hier te starten met een "pilot nieuwbouw".

In deze film een portret van enkele bewoners van het Reigerpad. Wat betekent de beoogde sloop van hun woning voor hen? Willen ze na nieuwbouw in de straat terugkeren? Hoe kijken ze überhaupt tegen de aanpak van hun straat aan? 

 

 

Vreewijk toen en nu (2012)

Al bijna een eeuw is verstreken sinds de eerste huizen en straten van Vreewijk werden opgeleverd. Sindsdien is er in het tuindorp veel veranderd. Tegelijkertijd zijn veel dingen hetzelfde gebleven. 

Als het gaat om het uiterlijk van de wijk, zijn de veranderingen in het tuindorp voor de één een verbetering. Een ander ziet slechts achteruitgang. Oordeelt u zelf. 

 

 

Witte rook (2012)

Na jaren van overleg zetten corporatie Havensteder, gemeente Rotterdam, het Rijk en de bewoners- en huurdersorganisaties BOV en Vrelom op 16 februari 2012 hun handtekening onder de aanpak van 1327 woningen in tuindorp Vreewijk, inclusief de financiering daarvan voor de eerste fase.

We volgen Hedy van den Berk, bestuurder van Havensteder, op weg naar dit akkoord: tijdens de overleggen met Den Haag over de mogelijke bijdrage van het Rijk en tijdens de bijeenkomst van de Raad van Commissarissen van Havensteder, waarin zij akkoord moet krijgen op de aanpak.

 

 

Opties voor Bree en Maarland (2011)

Corporatie Havensteder, Bewonersorganisatie Vreewijk en gemeente Rotterdam zijn begin 2011 overeengekomen dat de 85 woningen aan Bree en Maarland óf worden gesloopt óf ingrijpend worden gerenoveerd. De verenigde bewoners van het Actiecomité Bree-Maarland zien geen van beide opties zitten. Zij willen dat de corporatie volstaat met een flinke onderhoudsbeurt.

We maken de balans op met Netty van den Ende (Actiecomité Bree-Maarland), Paul Ramjiawansingh (Havensteder) en Johan Henderson (Bewonersorganisatie Vreewijk). Wat zijn hun standpunten en hun verwachtingen? Deze film is een vervolg op ‘Bedenkingen bij Bree-Maarland’.         

 

 

Ingrepen op de Langegeer (2011)

Sloop en nieuwbouw is voor tuindorp Vreewijk geen nieuw verschijnsel. Het laatst gebeurde dat aan de Langegeer en Meiendaal, waar tussen 2000 en 2005 zo'n 180 kleine huurwoningen plaatsmaakten voor 106 grotere woningen, merendeels koop.

Hoe is dat toen gegaan? Hoe kijken de bewoners van destijds daar op terug? Waarom zijn ze wel of niet teruggekeerd in de nieuwe woningen? Aan het woord architect  Wietze Patijn, Nick Nieuwpoort (corporatie Havensteder) en enkele vertrokken en teruggekeerde bewoners.

 

 

Wisseling van de wacht (2011)

Op 1 juli 2011 fuseren woningcorporaties COM.wonen en PWS Rotterdam. Margriet Drijver, sinds 2004 bestuurder van COM.wonen, neemt afscheid. Hedy van den Berk, nu nog bestuurder van PWS Rotterdam, wordt de nieuwe bestuurder van de fusieorganisatie Havensteder.  

In deze film kijkt Margriet Drijver terug op het herstructueringsproces in Vreewijk. Wat zou ze nu anders aanpakken? Hoe heeft ze de samenwerking met de bewonersorganisatie ervaren? Hedy van den Berk blikt vooruit. Wat neemt ze van Margriet Drijver over en wat niet? Wat is de meerwaarde van de fusie van COM.wonen en PWS voor de bewoners van Vreewijk?

 

 

Bedenkingen bij Bree-Maarland (2011)

Bree-Maarland is symbool geworden van de herstructurering van tuindorp Vreewijk en van de weerstand daartegen bij bewoners. In deze straten zouden als eerste woningen worden gesloopt om plaats te maken voor appartementen voor senioren, zo was sinds jaren de inzet van de corporatie. Voorjaar 2011 lijkt het tij te keren: naar verwachting wordt niet in Bree-Maarland, maar op een andere plek in de wijk met "vervangende nieuwbouw" gestart.

Is de sloop van Bree-Maarland daarmee afgewend? Johan Henderson (BOV), Margriet Drijver en Ben Pluijmers (COM.wonen), Luuk Sprengers (deelgemeente Feijenoord) en Duco de Bruijn (projectleider Vreewijk) over eerdere ambities, huidige gedachten en toekomstige meningsverschillen.

 

 

De verschraling te lijf (2011)

In Vreewijk worden de komende 15 jaar niet alleen veel woningen aangepakt, ook een groot deel van de straten, binnenterreinen, pleinen, stoepen en achterpaden in de wijk wordt opnieuw ingericht. In een 'Masterplan Buitenruimte' hebben COM.wonen, de deelgemeente en de bewonersvereniging hierover hun gezamenlijke ambities beschreven. 

Aan het woord landschapsarchitecten Anneke Nauta en Ank Bleeker, die het masterplan met alle betrokken partijen hebben opgesteld. "COM.wonen, de deelgemeente en de bewoners moeten zich meer bewust zijn van het unieke van Vreewijk. Zij moeten er samen aan werken om het groene karakter te versterken en de verschraling te stoppen."

 

 

Tekenen aan een tuindorp (2010)

Bijna een eeuw geleden werd tuindorp Vreewijk ontworpen door architectenbureau Granpré Moliere, Verhagen en Kok, deels als nadere uitwerking van eerdere plannen van Berlage. Daarbij heeft met name Verhagen zijn stempel gezet op de buitenruimte in het tuindorp. 

Architectuurhistorica Marinke Steenhuis, enkele jaren geleden gepromoveerd op het oeuvre van Verhagen, schetst de achtergrond van de tuindorpgedachte en duidt het ontwerp van Vreewijk. "De buitenruimte in Vreewijk kun je niet los zien van de stedenbouw en de architectuur, daarom is de transformatie van de wijk ook zo'n interessante en lastige opgave".

 

 

Bewoners bevraagd (2010)

Medio 2010 laten corporatie COM.wonen, bewonersorganisatie BOV, huurdersvereniging Vrelom en deelgemeente Feijenoord een uitgebreid woonwensenonderzoek in Vreewijk uitvoeren. Dit onder de bewoners van de 1400 woningen die als eerste zullen worden aangepakt. Wat vinden de bewoners van hun huidige woning? Hoe kijken zij aan tegen renovatie, sloop of onderhoud? Welke huur zijn ze bereid te betalen voor een verbeterde woning?

Anne Ageeth Slegtenhorst, vanuit COM.wonen opdrachtgever voor het woonwensenonderzoek: "Het was de hoogste tijd om de bewoners nu zelf aan het woord te laten".

 

 

Gezamenlijke intenties (2010)

Sinds begin 2009 komt de projectgroep Vreewijk maandelijks bijeen. Daarin werken corporatie COM.wonen, deelgemeente Feijenoord, bewonersorganisatie BOV, huurdersvereniging Vrelom en de gemeente Rotterdam gezamenlijke aan een concrete aanpak voor de vernieuwing van Vreewijk.

In deze webfilm een impressie van de bijeenkomsten van de projectgroep in de eerste helft van 2010. Daarin onder meer twijfels over de intentie 'om er samen uit te komen', stekeligheden rond de berichtgeving in de Vreewijker en vreugde over een eerste gezamenlijke nieuwsbrief.

 

 

Verkiezingen op komst (2010)

De gemeenteraadsverkiezingen naderen. Hamit Karakus (wethouder Rotterdam) en Mieke van der Graaf (dagelijks bestuurder deelgemeente Feijenoord) maken de balans op. Welk stempel hebben zij in de afgelopen jaren op het herstructureringsproces in Vreewijk gezet en hoe klonk daarin hun PvdA-partijkleur door? Hoe zien corporatie Com.wonen en de bewonersorganisatie Vreewijk dat? 

De lijsttrekkers van SP en Leefbaar Rotterdam, Leo de Kleijn en Marco Pastors, formuleren hun ambities voor de wijk. Rinus van Schendelen, hoogleraar politicologie en in 2002 formateur van het Rotterdams college, houdt een eventuele coalitie van PvdA en Leefbaar Rotterdam tegen het licht.

 

 

Hulp nodig van het Rijk (2009)

Minister van der Laan (Wonen) in gesprek met o.a. Margriet Drijver (bestuurder COM.wonen), Hamit Karakus (wethouder gemeente Rotterdam), Johan Henderson (voorzitter bewonersorganisatie Vreewijk) en Duco de Bruijn (projectleider herstructurering Vreewijk). Volgens corporatie en gemeente is voor een zorgvuldige aanpak van Vreewijk financiële hulp van het Rijk onontbeerlijk. De bewonersorganisatie is ontevreden over de transparantie van de corporatie. Van der Laan is niet gerust op een productieve samenwerking tussen partijen.

 

 

Waardering in perspectief (2009)

Bij de planvorming voor de herstructurering van Vreewijk spelen de cultuurhistorische kwaliteiten van de wijk een rol van betekenis, zowel als het gaat om de bebouwing als om de buitenruimte. Wat zijn deze kwaliteiten en welke keuzes liggen in dit verband voor?

Aan het woord zijn Thieu Knibbeler en Endry van Velzen, beiden werkzaam op het terrein van cultuurhistorie en nauw betrokken bij Vreewijk.

 

 

Prille samenwerking (2009)

Het is inmiddels ruim anderhalf jaar geleden dat Com.wonen en deelgemeente Feijenoord de concept wijkvisie Vreewijk presenteerden. Daarin werd onder meer de sloop van 1400 woningen aangekondigd. Welke stappen zijn sindsdien gezet? Waarom? Hoe kijken partijen naar elkaar?

 

 

Visies op herstructurering (IV): Kees Christiaanse (2009)

Kees Christiaanse is partner van het bureau KCAP architects and planners.

 

 

Ministrieel bezoek (2009)

Minister Van der Laan maakt kennis met Vreewijk. Margriet Drijver (Com.wonen) wandelt met hem door de wijk. Aan tafel gaat hij in gesprek met onder meer Toos de Groot (Ondernemend Vreewijk), Ans Stolk ("Lede-groep") en Johan Henderson (Bewonersorganisatie Vreewijk).

 

 

Visies op herstructurering (III): Gideon Bolt (2008)

Gideon Bolt werkt als sociaal geograaf aan de Faculteit Geowetenschappen, Universiteit Utrecht.

 

 

Visies op herstructurering (II): Len de Klerk (2008)

Len de Klerk is hoogleraar Stedelijke en Regionale Planologie aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen, Universiteit van Amsterdam.

 

 

Visies op herstructurering (I): Karakus en Schrijer (2008)

Hamit Karakus en Dominic Schrijer zijn respectievelijk wethouder Wonen en Ruimtelijke Ordening en wethouder Werk, Sociale Zaken en Grotestedenbeleid van de gemeente Rotterdam.

 

 

Fundamenteel onderzoek (2008)

De staat van een groot aantal woningen in Vreewijk rechtvaardigt geen renovatie, aldus Com.wonen. Sloop/nieuwbouw moet zorgen voor een toekomstbestendige wijk. 

De deelgemeenteraad Feijenoord is niet overtuigd en geeft aan TNO opdracht de bouwkundige en bouwfysische staat van de wijk nauwgezet in beeld te brengen.

 

 

Rust en beroering (2008)

Een eerste impressie van de wijk, haar bewoners en de contouren van een nieuwe toekomst.

 

 

 

Lees op deze pagina meer informatie over het project 'Vreewijk, kroniek van een herstructurering'.