Een groene toekomst voor Bonaire?

Afgelopen maand was ik op Bonaire. Met zijn fantastische duikstekken, mangrovebossen, Washington Slagbaai National Park en de aanlokkelijke kite- en windsurfmogelijkheden, trekt het eiland steeds meer bewoners en toeristen. Met alle oprukkende bebouwing, infrastructuur en voorzieningen van dien. In vergelijking met 5 jaar geleden, toen ik voor het laatst hier was, valt me op hoezeer het landschap en de natuur op het eiland in toenemende mate onder druk komen te staan.

Lees verder

Initieel was ik van plan om hier een serieuze kustwandeling te maken in het kader van mijn huidige wandelproject. Door de hitte zag ik daar vanaf, maar besloot wel een afspraak te regelen met enkele lokale autoriteiten op het gebied van natuur en duurzaamheid. Dat leidde onder meer tot een ontmoeting met Elsmarie Beukenboom, tot 2017 directeur van STINAPA, een soort Natuurmonumenten van Bonaire. Elsmarie, geboren en getogen op het eiland, is inmiddels gepensioneerd. Ze maakt zich zorgen over de toekomst. “Bonaire is haar eigen visie voorbijgelopen”, vindt ze.

“Een duurzame ontwikkeling van het eiland, met behoud van natuur en cultuur, dat waren hier de ideeën van vóór 10 oktober 2010, de datum dat Bonaire een bijzondere gemeente van Nederland werd. Voor dit toekomstbeeld was veel draagvlak bij bewoners. Zo waren er bijvoorbeeld ideeën om Bonaire in te richten als testlocatie voor duurzame energieoplossingen, zoals boten en auto’s op zonne-energie, maar ook als experimenteerplek voor het testen van zelfrijdende auto’s. Bonaire had als een van de eerste eilanden in het Caribisch gebied CO2-neutraal kunnen worden, een schitterende showcase voor innovatieve ondernemingen.”

Maar van dit soort groene ideeën is vooralsnog betrekkelijk weinig terechtgekomen. Elsmarie zit echter niet bij de pakken neer. Zo heeft ze zich de afgelopen jaren gestort op de herbebossing van Klein-Bonaire, een onbewoond koraaleilandje met een oppervlakte van zo’n 6 km2 voor de kust van Bonaire. De afgelopen decennia hebben de hier destijds losgelaten geiten de oorspronkelijke vegetatie sterk verschraald. Om de vegetatie een impuls te geven en de biodiversiteit te versterken, zijn de geiten van het eiland gehaald en heeft Elsmarie vele honderden inheemse, soms bedreigde, bomen en struiken aangeplant. En met succes, want veel van de aanplant ontwikkelt zich voorspoedig en is soms al vruchtdragend, zodat daarvan ook weer vogels en insecten profiteren.

“Willen wij het lokale klimaat een klein beetje beïnvloeden, dan is herbebossing een van de middelen”, aldus Elsmarie. “Op Bonaire lijken de regenperiodes steeds korter te worden. De heersende trend was altijd gerelateerd aan El Nino, met telkenmale drie droge jaren en daarna drie natte jaren, met veel regen. Maar zelfs in de natte periodes valt er tegenwoordig minder regen.”

Sinds kort is ze ook op haar eigen knoek aan de slag met het herstel van de oorspronkelijke vegetatie, waar ze verdwenen of bedreigde soorten als de Mata Piska, Kalabarí en Watakeli aanplant. Haar uiteindelijke doel is om plek te bieden aan 30 boom- en struiksoorten. Haar knoek als een soort oase van verdwenen en bedreigde natuur.  

Elsmarie probeert ook andere eilandbewoners te enthousiasmeren om inheemse bomen en struiken te beschermen en bij te planten. Tot voor kort konden zij hiervoor ondersteuning krijgen van stichting ECHO. Deze stichting werd als pilot gefinancierd door het ministerie van EZK in het kader van ‘Natuurbeleidsplan Caribisch Nederland 2013-2017’. Bewoners kregen boompjes en desgewenst ook geld voor de omheining van hun terrein. Natuurlijk begon het echte werk pas na het planten: het geven van water en het beschermen van de boompjes tegen vraat. "Het zou fantastisch zijn als het ministerie van EZK dit project de komende periode hervat, maar dan voor heel Bonaire. Wellicht in samenwerking met Staatsbosbeheer en Shell".

“Er lopen veel geiten en ezels op het eiland los en die eten alles kaal. Vorige week hadden ze bij mij hier het hek opgelaten en zijn er vier ezels ons terrein opgekomen, die een kleine ravage hebben aangericht”. Maar de geiten zijn volgens Elsmarie een groter probleem. “Weet, dat dat geen wilde geiten zijn, hoor. Dat is een denkfout die veel Nederlanders maken. Al die geiten hebben een eigenaar. Ze lopen buiten omdat dit gedoogd wordt. Daar moeten we hier echt mee stoppen.”

Als ik haar vraag naar haar droom voor Bonaire en zij drone verstaat, begint ze over de luchtfoto’s van Google View. “Ik kan uren boven die foto’s hangen, heel fascinerend en illustratief. Zou het niet fantastisch zijn als je via Google View het uiterlijk van Bonaire de komende vijf, tien, vijftien jaar steeds groener zag worden, gerealiseerd door zowel overheid, NGO’s, bedrijfsleven als de bewoners? Laat dat een van mijn dromen voor de toekomst van Bonaire zijn.”